Akdeniz’deki bilim insanları, bazı yabani balıkların insanları ayırt edebildiğini ve kendilerini besleyen dalgıçları tanıyıp hedef alabildiğini keşfetti. Max Planck Hayvan Davranışları Enstitüsü (MPI-AB) tarafından yürütülen çalışma, balıkların yalnızca insan yüzlerini değil, aynı zamanda kıyafet ve renk ipuçlarını da kullanarak bireyleri tanıyabildiğini gösterdi.
Bu çarpıcı bulgular, Biology Letters dergisinde yayımlandı ve balıkların bilişsel yetenekleri konusunda yeni bir perspektif sundu.
Balıklar İnsanları Nasıl Tanıyor?
Daha önce laboratuvar ortamında yapılan araştırmalar, okçu balığı gibi bazı türlerin kontrollü koşullarda insan yüzlerini tanıyabildiğini göstermişti. Ancak yabani balıkların da bu yeteneğe sahip olup olmadığı bilinmiyordu.
Bunu test etmek için bilim insanları Akdeniz’de, suyun 8 metre altında bir dizi deney gerçekleştirdi.
Deneyin İlk Aşaması: Balıklar Dalgıçları Nasıl Takip Etti?
Araştırmacılar, balıkların insanları tanıyıp tanımadığını anlamak için özel bir yöntem geliştirdi:
- Katinka Soller, deneye başlarken parlak kırmızı bir yelek giydi ve balıkları 50 metre boyunca besleyerek kendisine alıştırdı.
- Daha sonra yeleğini çıkardı ve sade bir dalış kıyafeti giyerek aynı işlemi tekrarladı.
- Yiyecekleri sakladı ve balıkları ancak kendisini takip ettikten sonra besledi.
Bu süreç sonunda, 20 balık Soller’ı tanıyıp takip etmeye başladı. Araştırmacılar, balıkları fiziksel özelliklerinden ayırt edebildiklerini söyledi. Örneğin:
- “Bernie” adlı balığın sırtında iki parlak gümüş pul vardı.
- “Alfie” adlı balığın kuyruk yüzgecinden bir ısırık alınmıştı.
İkinci Aşama: Balıklar İki Farklı Dalgıcı Ayırt Edebilir mi?
İkinci aşamada, araştırmacılar balıkların yalnızca bir kişiyi mi tanıyabildiğini, yoksa farklı dalgıçları ayırt edip edemediklerini anlamak için yeni bir test uyguladı.
- Katinka Soller ve Maëlan Tomasek, aynı noktadan suya girerek farklı yönlere yüzdü.
- Dr. Tomasek balıklara hiç yiyecek vermedi, ancak Soller, takip eden balıkları yüzmenin sonunda beslemeye devam etti.
Sonuçlar şaşırtıcıydı!
- İlk gün, balıklar her iki dalgıcı da eşit şekilde takip etti.
- İkinci günden itibaren, Soller’ın peşinden giden balık sayısı önemli ölçüde arttı.
- 6 bireysel balık üzerinde yapılan gözlemlerde, güçlü bir öğrenme eğrisi tespit edildi.
Bu durum, balıkların yalnızca bir insanı değil, farklı kişileri de ayırt edebildiğini ve deneyimlerden öğrendiklerini gösterdi.
Son Aşama: Renk Farklılıkları Balıkların Tanıma Yetisini Etkiliyor mu?
Araştırmacılar, balıkların insanları tanımak için yalnızca yüzlerine mi odaklandığını yoksa diğer görsel ipuçlarını da kullanıp kullanmadıklarını anlamak için yeni bir test yaptı.
- Her iki dalgıç da tamamen aynı dalış kıyafetlerini giydi.
- Bu durumda, balıklar onları ayırt edemedi.
Bu bulgu, balıkların bireyleri tanımak için büyük ölçüde kıyafet ve renk ipuçlarına güvendiğini gösterdi. Dr. Tomasek, balıkların renkli görüş yeteneği sayesinde vücuttaki renk bölgelerini referans aldığını belirtti.
Soller ise balıkların dalgıçları dikkatlice incelediğini ve adeta “onların bizi gözlemlediğini” hissettiklerini ifade etti.
Balıkların Tanıma Yeteneği Ne Anlama Geliyor?
Bu çalışma, balıkların düşündüğümüzden daha gelişmiş bilişsel yeteneklere sahip olduğunu gösteriyor.
- Balıklar yalnızca insanları değil, farklı bireyleri de ayırt edebiliyor.
- Öğrenme yetenekleri sayesinde deneyimlerden ders çıkarabiliyorlar.
- Görsel ipuçlarını kullanarak insanları hafızalarında tutabiliyorlar.
Bu sonuçlar, hayvan bilişi ve algı üzerine yapılan araştırmalara yeni bir bakış açısı kazandırabilir. Özellikle doğada yaşayan hayvanların insanlarla olan etkileşimleri üzerine yapılan araştırmalar, biyoçeşitlilik ve ekosistem dinamikleri açısından önemli ipuçları sunabilir.
