Meksika, son yılların en sarsıcı güvenlik operasyonlarından birine sahne oldu. Ülkenin en çok aranan uyuşturucu baronlarından El Mencho, gerçek adıyla Nemesio Oseguera Cervantes, özel kuvvetlerin düzenlediği askerî operasyonla öldürüldü. Yıllardır hem Meksika hem de ABD istihbaratının hedefinde olan bu isim, yalnızca bir kartel lideri değil; modern Meksika suç tarihinin en karanlık sembollerinden biri olarak görülüyordu. Uzmanlara göre bu ölüm, suç dünyasında bir dönemi kapatırken yeni ve daha kanlı bir sürecin kapısını aralayabilir.
Eski Bir Polisten Kartel İmparatorluğuna
El Mencho, 1966 yılında Michoacán eyaletine bağlı Aguililla kasabasında dünyaya geldi. Yoksulluk, uyuşturucu ekimi ve kaçakçılıkla anılan bir coğrafyada büyümesi, hayatının yönünü erken yaşta belirledi. Genç yaşta ABD’ye göç eden Oseguera, Kaliforniya’da uyuşturucu ticareti nedeniyle tutuklandı ve hapis cezasının ardından Meksika’ya sınır dışı edildi.
Meksika’ya dönüşünde kısa süreliğine polislik yaptı. Ancak bu “devlet tecrübesi”, onu suçtan uzaklaştırmak yerine suçun merkezine taşıdı. Önce Milenio Karteli’ne katıldı, ardından kendi yapılanmasını kurarak kısa sürede ülkenin en korkulan örgütlerinden birinin temelini attı. Böylece El Mencho, devletin içinden gelip devlete savaş açan bir figüre dönüştü.
Jalisco Yeni Nesil Karteli Nasıl Bir Canavara Dönüştü
Jalisco Yeni Nesil Karteli, kısa sürede klasik bir uyuşturucu şebekesinden çok daha fazlasına evrildi. El Mencho’nun liderliğinde örgüt, paramiliter yapılar kurdu, zırhlı araçlar ve ağır silahlar edindi, rakip kartellere ve güvenlik güçlerine karşı doğrudan savaş ilan etti. DEA raporlarına göre örgüt, ABD’nin tamamında aktif bir dağıtım ağı kurdu ve özellikle fentanil ticaretiyle milyarlarca dolarlık bir kara ekonomi yarattı.
Bu yapı, yalnızca uyuşturucu kaçakçılığıyla sınırlı kalmadı. Çalıntı yakıt ticareti, zorla çalıştırma, insan kaçakçılığı ve yerel yönetimler üzerinde kurulan baskı mekanizmaları, kartelin etki alanını genişletti. Bazı bölgelerde örgütün dağıttığı yardım paketleri, kartelin devletin yerini doldurduğu algısını yarattı. Uzmanlara göre bu, Jalisco Yeni Nesil Karteli’ni sıradan bir suç örgütünden çıkarıp yarı-devlet benzeri bir yapıya dönüştürdü.
Roketatarlar, Helikopterler Ve Devlete Açık Savaş
El Mencho döneminde kartelin şiddeti yeni bir eşiğe taşındı. 2015 yılında bir askerî helikopterin roketatarla düşürülmesi, örgütün devletle açık savaşa girebilecek kapasiteye ulaştığını tüm dünyaya gösterdi. Toplu infazlar, kafa kesmeler ve güvenlik güçlerine yönelik koordineli saldırılar, kartelin “gözdağı” stratejisinin parçasıydı.
2020’de başkent merkezinde düzenlenen ve üst düzey bir emniyet yetkilisinin hedef alındığı bombalı saldırı, örgütün artık yalnızca kırsalda değil, şehirlerin kalbinde de kontrol kurabildiğini ortaya koydu. Bu saldırılar, El Mencho’nun liderliğinde kartelin bir terör makinesine dönüştüğünü gösteren en çarpıcı örnekler arasında yer aldı.
ABD’nin En Çok Aranan Suç Patronlarından Biri
ABD makamları, El Mencho’nun yakalanması için yıllarca milyonlarca dolarlık ödül vadetti. Hakkında hazırlanan iddianamelerde fentanil ve metamfetamin ticareti, silahlı suç örgütü yönetimi ve ABD’ye yasa dışı uyuşturucu sokma suçlamaları yer aldı. ABD’deki aşırı doz ölümlerinin önemli bölümünün, kartelin kurduğu sentetik uyuşturucu ağlarıyla bağlantılı olduğu değerlendiriliyor.
Uzmanlar, El Mencho’nun El Chapo gibi medyatik figürlerden farklı olarak perde arkasında kalmayı tercih ettiğini, ancak kurduğu ağın etkisinin çok daha derin ve yıkıcı olduğunu vurguluyor. Medyada az görünmesi, gücünü gölgede kullandığı gerçeğini değiştirmedi.
Ölümü Ne Anlama Geliyor
Güvenlik analistlerine göre El Mencho’nun ölümü, kartelin anında dağılacağı anlamına gelmiyor. Jalisco Yeni Nesil Karteli, yıllar içinde kurumsallaşmış, liderlik kaybına dayanabilecek bir yapı haline geldi. Ancak kısa vadede kartel içinde yaşanacak güç mücadelelerinin, ülkede şiddeti daha da tırmandırma ihtimali yüksek görülüyor.
Bu nedenle uzmanlar, ölümün sembolik olarak büyük bir eşik olduğunu kabul etse de sahadaki gerçekliğin daha karanlık bir döneme işaret ettiğini söylüyor. El Mencho, ardında yalnızca kanlı bir suç imparatorluğu değil; karteller arası dengeleri altüst edecek bir güç boşluğu bıraktı.
Meksika İçin Yeni Bir Dönem Başlıyor
Eski bir polis memurundan küresel ölçekte aranan bir uyuşturucu baronuna dönüşen El Mencho, Meksika’nın son yıllardaki en kanlı suç dalgasının mimarlarından biri olarak anılıyor. Ölümü, toplumda kısa süreli bir rahatlama yaratmış olsa da güvenlik çevreleri asıl sınavın şimdi başladığı görüşünde. Kartelin yeni liderinin kim olacağı ve bu geçiş sürecinin nasıl yaşanacağı, Meksika’nın önümüzdeki dönemdeki güvenlik tablosunu belirleyecek.
Kaynak: Reuters
