Türkiye, dijital bağımsızlık hedefleri doğrultusunda yerli GPS sistemi geliştirmek üzere önemli bir adım attı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından açıklanan 2030 Sanayi ve Teknoloji Stratejisi kapsamında başlatılan proje ile hem uzay altyapısı hem de karasal dijital hizmetler yerli kaynaklarla oluşturulacak. Bu sayede, küresel konumlama sistemlerine olan bağımlılık azaltılacak ve Türkiye kendi uydu destekli navigasyon ekosistemini kurmuş olacak.
Strateji kapsamında geliştirilecek sistem, yalnızca konum belirleme değil, aynı zamanda yüksek hassasiyetli zamanlama ve navigasyon verisi sağlama kapasitesine de sahip olacak. Sistem, askeri uygulamalardan akıllı şehir çözümlerine, tarım teknolojilerinden lojistik altyapılara kadar geniş bir kullanım alanına hitap edecek.
Konum Verisi Artık Yerli Uydulardan Sağlanacak
Türkiye’nin bölgesel konumlama sistemi, mevcut küresel GPS, GLONASS, Galileo ve BeiDou gibi sistemlere alternatif oluşturacak. Sistem özelinde çalışmalar yürüten Fergani Uzay adlı firma, 5 yıl içinde 100 uyduyu yörüngeye yerleştirmeyi planlıyor. Bu uydularla birlikte “Uluğ Bey” adı verilen yerli GPS altyapısının temelleri atılmış olacak.
Türkiye Uzay Ajansı (TUA) ve TÜBİTAK Ulusal Metroloji Enstitüsü tarafından ortak geliştirilen rubidyum bazlı atomik saat prototipi, projenin zamanlama doğruluğunu sağlayacak temel bileşeni olarak ön plana çıkıyor. Uzay kalifikasyon testleri devam eden bu saatler, uyduların yerleştirileceği sistemlerde nano düzeyde hassas zaman senkronizasyonu sunacak.
Ayrıca, küçük boyutlu uydu (küpsat) projelerinde de önemli bir aşamaya gelindi. Bu uyduların alt sistemleri tedarik sürecine girdi ve kısa süre içerisinde üretim hattına alınması bekleniyor.
Harita ve Navigasyon Uygulaması Geliştiriliyor
Türkiye’nin sadece uzaydaki değil, karasal dijital egemenliğini de güçlendirecek bir diğer önemli adım ise yerli harita ve navigasyon uygulaması olacak. Geliştirilmekte olan bu uygulama ile birlikte:
- Konum ve kullanıcı verilerinin yurt içinde kalması sağlanacak,
- Yerli ulaşım ve şehir planlama ihtiyaçlarına özel çözümler sunulacak,
- Kültürel, tarihi ve coğrafi veriler uygulamaya entegre edilecek,
- Uluslararası kullanıcılar için çok dilli destekle ihracat potansiyeli yaratılacak.
Bu sayede, küresel ölçekte yaygın kullanılan uygulamalara (Google Maps, Apple Maps vb.) alternatif olacak yerli ve milli bir navigasyon yazılımı ortaya çıkacak. Ayrıca kamu kurumları, yerel yönetimler ve özel sektör aktörleri için de açık veri tabanları oluşturularak, çeşitli hizmetlerin verimliliği artırılacak.
Dijital Egemenlik ve Stratejik Bağımsızlık İçin Kritik Adım
Uzaydan sağlanacak konum verileri, elektronik harp, sınır güvenliği, acil durum yönetimi ve enerji altyapısı gibi stratejik alanlarda dışa bağımlılığı büyük ölçüde ortadan kaldıracak. Bu projeler, yalnızca teknoloji üretimi açısından değil; aynı zamanda dijital egemenlik ve veri güvenliği açısından da Türkiye’nin elini güçlendirecek.
Bununla birlikte, geliştirilen sistemlerin NATO ve uluslararası standartlarla uyumlu olması, hem savunma iş birlikleri hem de teknolojik entegrasyon açısından önem taşıyor. Türkiye’nin bu alandaki atılımları, gelecekte bölgesel GPS hizmeti sunan bir ülke konumuna gelmesini sağlayabilir.
