Sosyal medyada viral olan bir çikolata barı, küresel tarım piyasalarında şaşkınlık yarattı. Özellikle TikTok üzerinden yayılan “Dubai çikolatası” fenomeni, dünya genelinde Antep fıstığı kıtlığına neden oldu. Artan talep, hem üreticileri hem de uluslararası çikolata devlerini zor durumda bıraktı.
Bir TikTok Videosu Dünyayı Etkiledi
2023 yılı sonunda TikTok’ta paylaşılan bir video, yeşil kremalı Antep fıstığı dolgulu lüks bir çikolata barının olağanüstü popülerlik kazanmasına yol açtı. “Dubai çikolatası” adıyla anılan bu ürün, kısa sürede 120 milyondan fazla izlenme elde etti. Arkasından gelen binlerce video, talebi küresel ölçekte daha da artırdı.
Bu çikolatanın içeriğinde kullanılan Antep fıstığı içi, zaten hassas bir tedarik zincirine sahipti. Artan taleple birlikte, fıstık arzı dünyanın büyük üretici ülkeleri olan ABD ve İran üzerinde ciddi bir baskı oluşturdu.
Antep Fıstığı Fiyatlarında Rekor Artış
Kuruyemiş sektörünün önemli isimlerinden Giles Hacking, Financial Times’a yaptığı açıklamada, Antep fıstığı fiyatlarının pound başına 7,65 dolardan 10,30 dolara yükseldiğini belirtti.
ABD’de 2024 yılında yaşanan kötü hasat, fıstık stoklarını zaten azaltmıştı. Bu yıl daha kaliteli ancak miktar olarak daha az ürün elde edildi. Özellikle çikolata yapımında kullanılan iç fıstık için ciddi bir arz sıkıntısı oluştu.
İranlı üreticiler de boş durmadı: Son altı ayda Birleşik Arap Emirlikleri’ne yapılan fıstık ihracatını %40 artırdılar. Ancak bu hamle bile küresel açığı kapatmaya yetmedi.
Dubai Çikolatası Nasıl Bir Fenomene Dönüştü?
Çılgınlık, Fix adlı lüks bir çikolatacı tarafından üretilen “Can’t Get Knafeh of It” isimli barla başladı. Bu ürün, sütlü çikolata, tel kadayıf ve Antep fıstığı kreması kombinasyonuyla tatlı severlerin kalbini fethetti.
Başta Läderach ve Lindt gibi dev markalar da Antep fıstıklı ürünler geliştirdi. Ancak artan uluslararası talep karşısında, birçok marka üretim kapasitesini yetiştirmekte zorlanıyor. Özellikle Avrupa ve Orta Doğu’daki mağazalarda, çikolatalara kişi başı satın alma sınırlamaları getirildiği bildiriliyor.
Lüks Çikolata Markaları Şaşkın
Prestat Group Genel Müdürü Charles Jandreau, bu talep patlamasına sektörün hazırlıksız yakalandığını belirtti:
“Bir anda patladı. Sanki her sokak köşesinde bu çikolatayı isteyen insanlar belirdi.“
Bu durum, TikTok gibi sosyal medya platformlarının küresel tedarik zincirleri üzerindeki etkisinin ne kadar güçlü hale geldiğini gözler önüne serdi.
Küresel Tarım ve Lüks Tüketim Arasında Yeni Bir Dinamik
TikTok fenomenleri ve lüks gıda ürünleri arasındaki bu etkileşim, sadece tüketici davranışlarını değil, aynı zamanda tarımsal üretim dengelerini de değiştirebilecek bir yeni dönem başlatıyor.
Artık bir sosyal medya trendi, dünyanın en büyük üretici ülkelerinde bile arz-talep dengesini değiştirebiliyor. Antep fıstığı örneği, bu küresel kırılganlığın ilk büyük göstergelerinden biri oldu.
