Bilim insanları, aktif karbon kullanarak suyu daha sürdürülebilir ve ekonomik bir şekilde temizlemenin yolunu buldu.
Su Kaynaklarını Tehdit Eden Kalıcı Kimyasallar
İçme suyunda bulunan per- ve polifloroalkil maddeler (PFAS), yıllardır insan sağlığı ve çevre için büyük bir tehdit oluşturuyor. Yapışmaz mutfak gereçlerinden, su geçirmez giysilere, gıda ambalajlarından yangın söndürme köpüklerine kadar birçok üründe kullanılan bu kimyasallar, doğada binlerce yıl bozulmadan kalabiliyor.
PFAS maruziyeti, doğurganlık sorunları, gelişimsel gecikmeler ve bazı kanser türleriyle ilişkilendiriliyor. Bu nedenle bilim insanları, bu zararlı bileşikleri güvenli şekilde ortadan kaldırmanın yollarını araştırıyor.
Yeni Yöntem: PFAS’ı Karbonsuzlaştırarak Etkisiz Hale Getirme
ABD’deki Missouri Üniversitesi’nden bilim insanları, içme suyunu PFAS’tan temizlemenin daha ucuz ve çevre dostu bir yolunu keşfetti. Environmental Science and Technology adlı akademik dergide yayımlanan araştırmaya göre, granüler aktif karbon (GAC) kullanılarak PFAS %90 oranında yok edilebiliyor.
GAC Nedir ve Nasıl Çalışıyor?
- Granüler aktif karbon (GAC), kömür, odun veya karbon açısından zengin malzemelerin özel olarak ısıtılmasıyla elde edilen bir malzeme.
- Hava ve su filtrelerinde yaygın olarak kullanılıyor ve internetten kolayca temin edilebiliyor.
- Araştırmacılar, yaklaşık 300 santigrat derecede GAC ile ısıtıldığında PFAS’ın zararsız inorganik florine dönüştüğünü keşfetti.
Dr. Feng Xiao, yeni yöntemin düşük sıcaklık gerektirmesi nedeniyle geleneksel yöntemlerden çok daha ekonomik ve sürdürülebilir olduğunu belirtti:
“Organik çözücülere veya aşırı yüksek sıcaklıklara gerek yok. Granüler aktif karbon ile ısıtma işlemi PFAS’ı bozundurmak için yeterli.”
Mevcut Arıtma Yöntemlerine Göre Daha Verimli ve Uygun Maliyetli
PFAS’ın giderilmesi için şu anda en yaygın yöntemlerden biri ters ozmoz sistemleri. Ancak bu yöntem yüksek maliyetli ve büyük ölçekte uygulanması zor.
Yeni araştırmaya göre:
- PFAS’ı ortadan kaldırmak için 700 santigrat dereceye varan sıcaklıklar ve yüksek basınçlı çözücüler gerekirken, yeni yöntem sadece 300 santigrat derecede çalışıyor.
- GAC, defalarca yeniden kullanılabiliyor, bu da yöntemi uzun vadede daha sürdürülebilir hale getiriyor.
- Yerel düzeyde ve sıradan bir fırın kullanılarak bile uygulanabilir.
Dr. Xiao, bu yöntemin özellikle tarım ilaçlarının ve hayvan ilaçlarının yoğun kullanıldığı bölgelerde içme suyundaki zararlı kimyasalları arındırmak için devrim niteliğinde bir çözüm sunduğunu vurguladı.
İçme Suyu Güvenliği İçin Büyük Bir Adım
Bu yeni yöntem, içme suyu arıtımında daha erişilebilir ve ekonomik bir çözüm sunarak hem halk sağlığı hem de çevre için büyük bir kazanım olabilir. Suyun temizliği ve kimyasal kalıntılardan arındırılması konusunda yeni bir çağ başlatma potansiyeline sahip olan bu teknik, PFAS’ın içme suyu sistemlerimizdeki varlığını büyük ölçüde azaltabilir.
