ABD’nin Dallas kentinde faaliyet gösteren biyoteknoloji şirketi Colossal Biosciences, nesli 12.500 yıl önce tükenen antik bir kurt türü olan ulukurtları modern gen düzenleme teknikleriyle yeniden hayata döndürdüğünü duyurdu. Projede, antik DNA verileri kullanılarak oluşturulan genetik yapılar, gri kurtların genetik altyapısına entegre edilerek üç yeni yavru üretildi.
Colossal, ulukurtların “başarıyla hayata döndürülen ilk nesli tükenen tür” olarak bilim tarihinde yerini aldığını açıkladı.
Genetik Çalışmalarla Üç Yavru Ulukurt Doğdu
Şirketin açıklamasına göre, ilk olarak iki erkek ulukurt yavrusu 1 Ekim 2024’te, ardından bir dişi yavru 30 Ocak 2025’te dünyaya geldi. Üretilen yavruların görünüş ve fizyolojik özellikleri, tarihsel olarak bilinen ulukurtlara büyük oranda benziyor.
Araştırmacılar, antik DNA örneklerini gri kurt hücreleriyle birleştirerek gen düzenleme ve klonlama tekniklerini kullandı. Bu süreçte, 14 farklı gen üzerinde 20 farklı düzenleme yapıldı. Genetik materyaller, daha sonra taşıyıcı hayvanlara aktarıldı ve doğum süreci tamamlandı.
Projede CRISPR ve Klonlama Teknolojileri Kullanıldı
Çalışmada kullanılan başlıca teknikler arasında CRISPR gen düzenleme sistemi, klonlama ve antropolojik DNA analizi yer aldı. Şirket, DNA örneklerini üç bin yıllık bir dişten ve yetmiş iki bin yıllık bir kafatasından elde ettiğini bildirdi.
Genetik analizlerde özellikle beyaz kürk, kalın tüy yapısı, güçlü çene ve geniş kafa gibi ulukurtlara özgü özelliklerin yeniden oluşturulması hedeflendi. Çalışma sonunda elde edilen yavrular, bu özelliklerin büyük kısmını taşıyan bireyler olarak dünyaya geldi.
Taşıyıcı Hayvanlar Evcil Köpeklerdi
Colossal, taşıyıcı anneler olarak büyük boy melez evcil köpeklerin kullanıldığını doğruladı. Geliştirilen embriyolar, bu taşıyıcı hayvanlara yerleştirildi ve sağlıklı doğum süreci başarıyla tamamlandı.
Şirket yetkilileri, hayvan refahı standartlarına özen gösterildiğini ve bu sürecin Amerikan Hayvanları Koruma Derneği iş birliğiyle yürütüldüğünü açıkladı.
Game of Thrones’un İlham Kaynağıydı
Yeniden hayata döndürülen bu antik tür, HBO’nun popüler dizisi Game of Thrones’ta yer alan dev kurt karakterlerine ilham veren Aenocyon dirus olarak biliniyor. Ulukurtlar, tarih öncesi dönemde Kuzey Amerika’nın en büyük yırtıcıları arasında yer alıyordu.
Gri kurtlardan daha büyük, daha kalın kürklü ve güçlü yapılı olan bu tür, yaklaşık 12.500 yıl önce yok olmuştu.
Bilim Dünyasında Farklı Görüşler
Stockholm Üniversitesi Paleogenetik Merkezi’nden evrimsel genomik profesörü Love Dalén, bu tür çalışmaların bilimsel açıdan çığır açıcı olduğunu belirtti. Dalén’e göre, yeniden canlandırılan ulukurtların genetiğinin %99,9’u gri kurtlara ait olsa da belirli gen düzenlemeleri onları eski türlerine oldukça benzer hale getiriyor.
Dalén, “Bu canlılar, ulukurt genlerini taşıyor. Bu özellikler onları son 13 bin yılda gördüğümüz hiçbir şeye benzemeyecek şekilde dönüştürüyor,” dedi. Profesör, ulukurtların genetik analizine kısmen katkı sunduğunu ancak doğrudan gen düzenleme süreçlerine katılmadığını belirtti.
Eleştiriler de Gündemde
Genetik müdahalelerle nesli tükenen türlerin yeniden canlandırılması, bazı çevrelerce eleştiriliyor. Özellikle bu tür projelere ayrılan yüksek bütçelerin farklı alanlarda kullanılabileceği savunuluyor. Ayrıca, taşıyıcı hayvanların refahı, doğaya uyum problemleri ve etik kaygılar da tartışmalar arasında yer alıyor.
Montana Üniversitesi’nde çevre felsefesi profesörü olan Christopher Preston, Colossal’ın hayvan refahına dikkat ettiğini ve deneysel süreçte riskli düzenlemelerden kaçındığını söyledi.
Mamut ve Diğer Türler de Sırada
Colossal, 2021 yılında Ben Lamm ve Harvard Üniversitesi genetikçisi George Church tarafından kuruldu. Şirket, bugüne dek 435 milyon doların üzerinde yatırım aldı. Hedefleri arasında yünlü mamut, dodo kuşu ve Tazmanya kaplanı gibi türleri de hayata döndürmek yer alıyor.
Şirket, mamut projesi için 2028 yılında ilk yavrunun tanıtılmasını planlıyor.
