Gökbilimciler, Dünya’ya benzer boyutlarda bir gezegen keşfetti. Bu ötegezegen, Güneş Sistemi’nin yakınında olup yaşamı barındırma potansiyeli taşıyor.
NASA’nın Geçiş Halindeki Ötegezegen Araştırma Uydusu (TESS) ile tespit edilen Gliese 12 b adlı gezegenin yarıçapı, Dünya ve Venüs’e çok benziyor. İki ayrı araştırma ekibi bulgularını, hakemli dergiler Monthly Notices of the Royal Astronomical Society ve The Astrophysical Journal Letters’ta yayımladı.
Gliese 12 b, yörüngesinde döndüğü yıldızı, Pisces Takımyıldızı’nda yer alan ve Dünya’dan 40 ışık yılı uzaklıkta olan kırmızı cüce Gliese 12 ile birlikte bulunuyor. Bu yıldız, Güneş’ten daha küçük ve soğuk.
Ötegezegen, yıldızına yakın konumda olup bir dönüşünü yaklaşık 12,8 günde tamamlıyor. Güneş gibi bir yıldızın olduğu sistemde bu yakınlık, gezegendeki yaşamı imkansız kılardı. Ancak, Gliese 12 b’nin kırmızı cüce yıldızından aldığı radyasyon, Dünya’nın Güneş’ten aldığının sadece 1,6 katı.
Yeni keşfedilen gökcismi yaşanabilir bölgede yer alsa da, bu yaşanabilir olduğu anlamına gelmiyor. Yaşanabilir bölge, bir gezegenin yıldızına suyu sıvı halde barındırabilecek bir mesafede bulunması gerektiğini ifade eder: Suyu donduracak kadar uzak veya buharlaştıracak kadar yakın olmamalı.
Öte yandan, Güneş Sistemi’ndeki Venüs gibi yaşanabilir bölgede bulunan bir gezegen, yaşamı destekleyecek koşullara sahip olmayabilir. Araştırmacılar, Gliese 12 b üzerinde yapılacak incelemelerin bu durumu anlamamıza yardımcı olabileceğini umuyor.
Venüs’ün yüzey sıcaklığı 464 derece iken, Dünya’nınki ortalama 15 derecedir. Gökbilimciler, Gliese 12 b’nin yüzey sıcaklığının 42 derece olduğunu tahmin ediyor.
Bu ötegezegenin yaşamı barındırma potansiyeli için atmosferine ihtiyaç duyuluyor. Atmosferin varlığını belirlemek için daha fazla gözlem gerekiyor. Monthly Notices of the Royal Astronomical Society’de yayımlanan çalışmanın ortak yürütücüsü Shishir Dholakia şunları söylüyor:
Gliese-12b, Dünya büyüklüğündeki gezegenlerin soğuk yıldızların yörüngesinde atmosferlerini koruyup koruyamadığını inceleme açısından en iyi hedeflerden birini sunuyor. Bu, galaksimizdeki gezegenlerdeki yaşanabilirliğe dair anlayışımızı geliştirmede çok önemli bir adım.
Yaşam koşullarının sağlanabilmesi için, gezegenin atmosferi çok kalın olmamalı. Araştırmacılar, bunu belirlemek için NASA’nın James Webb Uzay Teleskobu’nu kullanmayı planlıyor. Ancak, mevcut veriler ince bir atmosfere işaret ediyor.
Dholakia’nın ekip arkadaşı Vincent Van Eylen, ötegezegenin ya hiç atmosferi olmadığını ya da Dünya gibi bir atmosferi olduğunu düşünüyor. Van Eylen, “Bazı gezegenlerin tüm gezegeni kaplayan çok kalın bir hidrojen atmosferine sahip olduğunu biliyoruz. Bu çok kalın gaz tabakası aslında yaşanabilirlik açısından kötü haber” diyerek ekliyor. Genellikle bu gezegenler Dünya’nın iki ya da üç katı büyüklüğünde. Gliese 12 b, Dünya boyutunda, bu yüzden muhtemelen çok kalın bir atmosferi yok.
Bilim insanları, Gliese 12 b’nin yaşama ev sahipliği yapma ihtimaline temkinli yaklaşıyor. Ancak, bu gezegenin bu alandaki araştırmalar açısından önemli olduğunu da belirtiyorlar. Dholakia ile birlikte araştırmayı yürüten Larissa Palethorpe, durumu şöyle açıklıyor:
Araştırma sonuçları ne olursa olsun; Dünya yaşanabilir kalırken, Venüs’te bu olmadı ve Gliese-12b ikisinin arasında bir yerde. Dolayısıyla, gezegenlerde yaşanabilirliğin nasıl işlediğini araştırma açısından Gliese-12b, çok iyi bir başlangıç noktası!
