İngiltere’de yürütülen geniş kapsamlı bir bilimsel çalışma, Menopoz sürecinin beyinde Alzheimer hastalığında görülen değişimlere benzer yapısal kayıplarla ilişkili olabileceğini gösterdi. Bulgular, özellikle kadınların ileri yaşlarda neden erkeklere kıyasla daha yüksek Demans riski taşıdığına dair önemli ipuçları sunuyor.
- Hafıza ve Duygularla İlişkili Beyin Bölgeleri Etkileniyor
- “Kadınlar İlerleyen Yıllarda Daha Kırılgan Hale Gelebilir”
- Gri Madde ve Beyaz Maddenin Rolü
- Hormon Tedavisi Beklenen Etkiyi Göstermedi
- Menopozun Ruhsal Etkileri Daha Fazla Gündeme Gelmeli
- Demans Riski İçin Uzun Dönemli Takip Şart
- Uzmanlardan Beyin Sağlığı İçin Öneriler
Araştırma, saygın bilimsel dergi Psychological Medicine’da yayımlandı ve yaklaşık 125.000 kadının sağlık verileri analiz edildi. Çalışma kapsamında bu grubun yaklaşık 11.000’ine manyetik rezonans görüntüleme yöntemiyle beyin taraması yapıldı. Elde edilen veriler, menopoz döneminde bazı kritik beyin bölgelerinde Gri Madde kaybı yaşandığını ortaya koydu.
Hafıza ve Duygularla İlişkili Beyin Bölgeleri Etkileniyor
Araştırmada tespit edilen yapısal değişimlerin, özellikle hafıza, öğrenme ve duygusal düzenleme ile ilişkili bölgelerde yoğunlaştığı belirtildi. Bu bölgeler arasında:
- Hipokampus: Öğrenme ve uzun süreli hafıza oluşumunda kilit rol oynuyor.
- Entorhinal Korteks: Anıların oluşumu ve mekânsal yönelimle ilişkili.
- Anterior Singulat Korteks: Dikkat, karar verme ve duyguların düzenlenmesinde görev alıyor.
Bilim insanları, bu bölgelerin aynı zamanda Alzheimer hastalığında erken dönemde etkilenen alanlar olduğuna dikkat çekiyor. Bu durum, menopoz ile Alzheimer benzeri beyin değişimleri arasındaki ilişkinin tesadüf olmadığını düşündürüyor.
“Kadınlar İlerleyen Yıllarda Daha Kırılgan Hale Gelebilir”
Çalışmanın kıdemli yazarı, Cambridge Üniversitesi’nden Prof. Barbara Sahakian, elde edilen bulguların önemine dikkat çekti. Sahakian, menopoz döneminde görülen gri madde kaybının, kadınları ilerleyen yaşlarda bilişsel açıdan daha kırılgan hâle getirebileceğini ifade etti.
Sahakian’a göre bu durum, tek başına kadınlarda demans riskinin neden daha yüksek olduğunu açıklamasa da, kadınlarda demans vakalarının erkeklere kıyasla neredeyse iki kat fazla olmasının olası nedenlerinden biri olabilir. Bu nedenle menopozun, yalnızca hormonal değil, aynı zamanda nörolojik bir süreç olarak da ele alınması gerektiği vurgulanıyor.
Gri Madde ve Beyaz Maddenin Rolü
Araştırmada özellikle Gri Madde kaybı üzerinde duruldu. Gri madde, nöron gövdeleri ve dendritlerden oluşuyor ve beynin bilgi işleme kapasitesi açısından büyük önem taşıyor. Buna karşılık Beyaz Madde, sinir sinyallerini beynin farklı bölgeleri arasında ileten uzun aksonlardan meydana geliyor.
Her iki yapı da sağlıklı bilişsel işlevler için hayati öneme sahip. Ancak çalışma, menopoz sürecinde özellikle gri maddede yaşanan kayıpların dikkat çekici olduğunu ortaya koydu. Uzmanlara göre bu durum, hafıza sorunları ve duygusal dalgalanmalarla ilişkili olabilir.
Hormon Tedavisi Beklenen Etkiyi Göstermedi
Araştırmanın dikkat çeken bulgularından biri de Hormon Replasman Tedavisinin (HRT) gri madde kaybını önlemediğinin tespit edilmesi oldu. Çalışmaya göre HRT kullanan kadınlarda beyin yapısındaki bu değişimler engellenemedi.
Ayrıca HRT kullanan kadınlarda ruh sağlığı sorunlarının daha yaygın olduğu gözlemlendi. Ancak araştırmacılar, bu grubun önemli bir bölümünde söz konusu sorunların tedavi öncesinde de mevcut olabileceğini vurguluyor. Bu nedenle hormon tedavisi ile beyin sağlığı arasındaki ilişkinin daha ayrıntılı çalışmalarla incelenmesi gerektiği belirtiliyor.
Menopozun Ruhsal Etkileri Daha Fazla Gündeme Gelmeli
Araştırmanın yazarlarından Dr. Christelle Langley, menopozun yalnızca fiziksel değil, aynı zamanda ruhsal etkilerinin de yeterince ciddiye alınmadığını ifade etti. Langley, kadınların bu süreçte yaşadıkları bilişsel ve duygusal zorlukları dile getirmeleri ve destek istemeleri konusunda cesaretlendirilmeleri gerektiğini söyledi.
Demans Riski İçin Uzun Dönemli Takip Şart
Alzheimer’s Society’den Michelle Dyson ise İngiltere’de Alzheimer hastalarının yaklaşık üçte ikisinin kadın olduğunu hatırlattı. Dyson, hormonların bu farkta rol oynayabileceğinin düşünüldüğünü ancak menopozla ilişkili beyin değişimlerinin doğrudan demans riskini artırıp artırmadığını net biçimde söylemek için uzun dönemli takip çalışmalarına ihtiyaç olduğunu belirtti.
Uzmanlardan Beyin Sağlığı İçin Öneriler
Uzmanlar, menopoz sürecinde ve sonrasında Demans riskini azaltmaya yardımcı olabilecek bazı yaşam tarzı önlemlerine dikkat çekiyor. Bunlar arasında düzenli egzersiz yapmak, sigaradan uzak durmak, alkol tüketimini sınırlamak ve zihinsel olarak aktif kalmak öne çıkıyor. Bu adımların, beyin sağlığını korumada önemli rol oynayabileceği vurgulanıyor.
