23 Nisan 2025’te Marmara Denizi’nin Silivri açıklarında meydana gelen 6,2 büyüklüğündeki deprem, bölgedeki erken uyarı sistemlerini ilk kez gerçek bir testten geçirdi. Sarsıntıdan sadece 6 dakika sonra, Kandilli Rasathanesi potansiyel tsunami uyarısı göndererek Marmara Denizi tarihinin ilk resmî tsunami alarmını başlattı.
Tarihi uyarı, Türkiye’nin afet hazırlık kapasitesi açısından kritik bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
Deprem Anında Marmara’da Neler Oldu?
Deprem, Marmara Denizi’nin Silivri açıklarında 13,1 kilometre derinlikte gerçekleşti. Depremin ardından Marmara kıyılarındaki deniz seviyesi değişimleri hassas gözlem istasyonları tarafından anbean kaydedildi. Elde edilen verilere göre:
- İstanbul Silivri: 3 cm
- Tekirdağ Marmara Ereğlisi: 2 cm
- Balıkesir Erdek: 6 cm
- Yalova Esenköy: 4 cm
- Tekirdağ Şarköy: 5 cm
Deniz seviyesi değişimleri küçük olmasına rağmen, bu veriler sayesinde tsunami uyarısı aletsel olarak doğrulanmış oldu.
6 Dakikalık Bildirim: Bir Dünya Rekoru
Tsunami alanında çalışan uzmanlar, Kandilli Rasathanesi’nin sadece 6 dakikada uyarı verebilmesini büyük bir başarı olarak değerlendiriyor.
Prof. Dr. Ahmet Cevdet Yalçıner, “Bu işlem 6 dakikada yapıldı. Dünya standartlarında bile 7-10 dakika arasındaki bildirimlere başarı denirken, Marmara’da 6 dakikada tsunamiyi gözlemlemek müthiş bir başarı” dedi.
Bu gelişme, Marmara’da kurulan 20 deniz seviyesi gözlem istasyonunun etkinliğini ve erken uyarı sistemlerinin çalışabilirliğini gözler önüne serdi.
Tsunami Uyarısı Ne Anlama Geliyor?
Uyarıya konu olan tsunami dalgası sadece 6 santimetre yüksekliğindeydi. Normalde böyle bir değişim çıplak gözle fark edilemez, ancak aletsel gözlem sayesinde tespit edildi. Uzmanlara göre, bu kadar küçük bir değişimin bile fark edilip uyarı verilmesi, sistemin olağanüstü hassasiyetini ve güvenilirliğini kanıtlıyor.
İstanbul Tsunamiye Ne Kadar Hazır?
Kandilli Rasathanesi’nde görev yapan Dr. Didem Cambaz’a göre İstanbul, Marmara Denizi’ndeki olası tsunamilere karşı son yıllarda ciddi hazırlıklar yaptı.
Son iki yılda kurulan 20 yeni istasyon, Marmara Denizi’ni Türkiye’nin en iyi gözlemlenen bölgesi haline getirdi. Ayrıca tsunami senaryolarına göre kıyı tahliye planları oluşturuldu ve tsunami bilgilendirme levhaları kıyı şeritlerine yerleştirildi.
Prof. Dr. Yalçıner de İstanbul’un özellikle Büyükçekmece ilçesinin Avrupa’da Cannes’tan sonra “tsunamiye hazır” sertifikası alan ikinci bölge olduğunu belirtti.
Daha Büyük Bir Depremde Ne Olabilir?
23 Nisan’daki deprem, olası “büyük İstanbul depremi” senaryolarına göre küçük sayılıyor. Ancak tarihsel verilere göre:
- 1509 İstanbul Depremi sonrası 6 metrelik dalgalar surları aşmıştı.
- 1766 Gemlik Körfezi ve Boğaziçi Depremi tsunamiler yaratmıştı.
- 1894 İstanbul Depremi sonrası sahiller vurulmuştu.
Modellemelere göre Marmara’da sadece depreme bağlı dalga yüksekliği 1-2,2 metre arasında değişebilir. Ancak denizaltı heyelanları tetiklenirse, dalga boyu geçmişteki büyük tsunamilerde olduğu gibi ciddi boyutlara ulaşabilir.
Kandilli’nin hesaplamalarına göre, Marmara’da tsunaminin İstanbul kıyılarına ulaşma süresi 5-10 dakika arasında olabilir. Bu nedenle erken uyarı sistemlerinin hızı ve doğruluğu kritik öneme sahip.
Kaynak: Oksijen
