Bilim insanları, Ay’ın gizemli uzak yüzünde 1 milyar yıldan fazla süren volkanik patlamaların yaşandığını ortaya koydu. Çin’in Chang’e-6 misyonu tarafından toplanan kaya örneklerinden elde edilen bu yeni bulgular, Ay’ın jeolojik geçmişine dair önemli bir pencere aralıyor.
Tarihin En Eski Volkanik Kalıntıları
Çin ve ABD’li araştırmacıların incelediği Ay kayaları arasında yaklaşık 4,2 milyar yıl öncesine ait bir volkanik kaya parçası bulundu. Daha genç volkanik kalıntılar ise 2,8 milyar yıl öncesine tarihlendi. Bu keşif, Ay’ın volkanik faaliyetlerinin yalnızca Dünya’dan görülen tarafıyla sınırlı olmadığını doğruluyor.
Arizona Üniversitesi’nden gezegen yanardağı uzmanı Christopher Hamilton, bu bulguları şöyle değerlendirdi:
“Bu bölgeden alınan örnekler, elimizde hiçbir veri olmayan bir alanı anlamamızda çığır açıcı bir rol oynuyor.”
Ay’ın İki Yüzü: Neden Bu Kadar Farklı?
Ay’ın uzak yüzü, kraterlerle dolu engebeli bir araziye sahipken, Dünya’ya bakan yüzü lav akıntılarının oluşturduğu düz ovalarla kaplı. Çin Bilimler Akademisi’nden Profesör Qiuli Li, iki yarının neden bu kadar farklı olduğu sorusunun henüz yanıtlanmadığını belirtti. Yeni bulgular, Ay’ın uzak yüzündeki volkanik faaliyetlerin nasıl bu kadar uzun süre devam ettiğini anlamak için gelecekteki araştırmalara ışık tutuyor.
Chang’e-6 Misyonunun Başarısı
Çin’in Chang’e-6 aracı, Ay’ın uzak yüzüne iniş yapıp başarılı bir şekilde örnek toplayan ilk uzay aracı olarak tarihe geçti. Bu misyonla Ay yüzeyinden yaklaşık 2 kilogram kaya ve toprak Dünya’ya getirildi.
NASA’nın Ay Keşif Yörünge Aracı’ndan elde edilen veriler, Ay’ın uzak yüzünde volkanik bir geçmiş olabileceğini öne sürüyordu. Ancak bu bölgeden alınan ilk örnekler, Ay’ın volkanik aktivitelerle dolu bir geçmişe sahip olduğunu kesin olarak doğruladı.
Gelecekteki Araştırmaların Önemi
Nature ve Science dergilerinde yayımlanan bu bulgular, Ay’ın jeolojik tarihine dair anlayışımızı genişletiyor. Profesör Li, volkanik faaliyetlerin 1 milyar yıldan fazla sürmüş olmasının nasıl mümkün olduğunun, gelecekteki araştırmalarla çözüleceğini belirtti.
Çin, Chang’e misyonlarıyla Ay keşfinde liderliğini sürdürüyor. 2019’da Chang’e-4, Ay’ın uzak yüzüne iniş yapan ilk uzay aracı olurken, 2020’de Chang’e-5, Apollo ve Sovyet misyonlarından sonra Ay’dan örnek getiren ilk araç oldu.
