Avrupa Birliği’nin teknoloji devlerine karşı uyguladığı milyar dolarlık cezaların ardından, şimdi sıra ABD yönetiminde. Donald Trump’ın yeniden başkan seçilmesiyle birlikte ABD Adalet Bakanlığı, Apple, Google, Amazon ve Meta gibi Silikon Vadisi devlerine karşı antitröst (tekel karşıtı) davalar açarak şirketlerin temel yapılarını hedef alıyor.
Avrupa’dan Rekor Cezalar, ABD’den Stratejik Hamleler
Geçtiğimiz hafta Avrupa Komisyonu, Apple’a 500 milyon euro, Meta’ya ise 200 milyon euro ceza kesti. Bu yaptırımlar, Dijital Pazarlar Yasası (DMA) çerçevesinde uygulanan ilk büyük ölçekli cezalar oldu. Ama asıl tehdit, teknoloji devlerinin kendi ülkelerinde yasal reformlarla karşı karşıya kalmaları.
Trump yönetiminin Avrupa’nın cezalarına verdiği sert tepki dikkat çekti. Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Konseyi, Avrupa’nın uygulamalarını “ekonomik şantaj” olarak tanımlayarak, bu tarz girişimlerin “ABD tarafından tolere edilmeyeceğini” duyurdu.
Ancak içeride, bambaşka bir tablo var.
ABD Mahkemelerinde Kritik Davalar Başladı
ABD Adalet Bakanlığı, son iki yılda Apple, Amazon, Google ve Meta hakkında çok sayıda tekel karşıtı dava açtı. Bu davalar, daha önce AB’nin uyguladığı para cezalarının aksine, şirketlerin kurumsal yapılarını doğrudan hedef alıyor. En kritik örneklerden biri, Google’a açılan dava: Bakanlık, Google’ın Chrome tarayıcısını elden çıkarmasını talep ediyor.
Meta hakkında açılan davada ise, Instagram ve WhatsApp gibi platformların şirketten ayrılması yönünde talepler var. Bu gelişmeler, yalnızca teknoloji şirketlerinin gelirlerini değil, kullanıcıların deneyimlerini ve dijital dünyadaki alışkanlıklarını da radikal biçimde değiştirebilir.
“Teknolojik Bahçeler” Dağılabilir
Apple ve Google gibi şirketler, uzun süredir ürünlerini birbirine entegre çalışan “kapalı dijital bahçeler” hâline getirerek milyarlarca dolar kazandı. Ancak bu strateji, rekabeti engellediği gerekçesiyle artık ABD yargısı tarafından sorgulanıyor.
Federal Ticaret Komisyonu’nun 2019’da Facebook’a verdiği 5 milyar dolarlık ceza, operasyonları çok az etkilemişti. Ancak bugünkü davalar, cezadan ziyade bölünmeyi ve iş modellerinin parçalanmasını gündeme getiriyor.
Elon Musk ve Tesla: Sert Darbe
Teknoloji cephesindeki bir başka sarsıcı gelişme ise Tesla’nın 2025 ilk çeyrek finansal raporu oldu. Şirket, yalnızca bir çeyrekte %71 kâr kaybı yaşadı. 13%’lük teslimat düşüşü, şirketin 2022’den bu yana en kötü çeyreği olarak kayıtlara geçti. Tesla, beklentilerin çok altında kalarak sadece $409 milyon net kâr bildirdi.
Elon Musk, yatırımcılarla yaptığı toplantıda, “Doge görevime ayırdığım zamanı azaltacağım” açıklamasını yaptı. Ancak bu, yatırımcılar için pek ikna edici bir açıklama olmadı. Musk’ın Tesla’daki düşüşü, SpaceX ve ABD hükümetine danışmanlığı üzerinden kazandığı güçle ayakta kalmaya çalıştığını gösteriyor.
Yeni Düzenin Ayak Sesleri
Tüm bu gelişmeler, hem ABD’nin hem Avrupa’nın teknoloji devlerine yönelik daha sıkı kurallar koymaya başladığı bir döneme işaret ediyor. Sektör uzmanlarına göre bu, dijital ekonomide yeni bir düzenin habercisi olabilir.
Google, Meta, Apple ve Amazon gibi şirketlerin merkezi yapılarının çözülmesi, dijital reklamdan bulut hizmetlerine kadar birçok alanı doğrudan etkileyebilir. Ayrıca kullanıcı mahremiyeti, algoritmik adalet ve reklam teknolojileri gibi başlıklarda da önemli dönüşümler yolda.
