İtalyan moda devi Prada, Milano Moda Haftası’nda tanıttığı yeni terlik modeliyle Hindistan’da büyük bir tepkiyle karşılaştı. Tasarımı, Hindistan’a özgü geleneksel Kolhapuri chappal’lara son derece benzeyen bu model, sosyal medyada “kültürel intihal” ve “sömürü” suçlamalarıyla gündeme oturdu.
Kolhapur’un El İşi Sandaletleri Moda Tartışmasının Odağında
2025 İlkbahar/Yaz koleksiyonunun bir parçası olarak tanıtılan Prada’nın “düz deri sandaletleri”, Hindistan’ın batısındaki Kolhapur kentinde asırlardır el işçiliğiyle üretilen Kolhapuri chappal’larla neredeyse birebir örtüşüyor. Ancak tanıtımda tasarımın kökenine veya Hintli zanaatkârlara dair hiçbir referans yer almadı.
Hindistan’da büyük bir kültürel ve ekonomik öneme sahip bu geleneksel ayakkabılar, UNESCO tarafından kültürel miras olarak tanınmakta ve yaklaşık 20 bin ailenin geçim kaynağını oluşturmakta.
Sosyal Medyada Tepki Çığ Gibi Büyüdü
Sosyal medyada paylaşılan karşılaştırmalı görseller kısa sürede viral oldu. Kullanıcılar, Prada’yı kültürel sömürgecilik yapmakla ve emeği itibarsızlaştırmakla suçladı. Tanınmış iş insanı Harsh Goenka, X platformundaki paylaşımında, “844 dolarlık bir fiyata satılan bu terliklerde Hintli ustaların emeğinden söz edilmemesi kabul edilemez” ifadelerini kullandı.
Eski Dünya Bankası yetkilisi Dhanendra Kumar da tepkisini, “Bu tam anlamıyla modern bir kültürel sömürgecilik örneği” diyerek dile getirdi.
Prada Geri Adım Attı: “İlham Hint Zanaatından”
Tepkilerin büyümesinin ardından, Maharashtra Eyalet Ticaret ve Sanayi Odası Prada’ya resmi bir şikayet mektubu gönderdi. Bu girişimin ardından şirketin yöneticilerinden Lorenzo Bertelli, Hindistan’a hitaben bir açıklama yayımladı.
Açıklamada, söz konusu terliklerin tasarımının “Hint zanaatına dayalı bir ilham” taşıdığı kabul edildi. Ancak Prada, henüz bu ürünlerin ticari satışa sunulmadığını ve satışı garanti etmediklerini belirtti. Ayrıca, Hintli zanaatkârlarla anlamlı bir işbirliği süreci başlatmak istediklerini ifade etti.
Kültürel Haklar İçin Hukuki Süreç Başlatılabilir
Birçok Hintli aktivist ve kültürel miras uzmanı, Prada’nın açıklamasını yetersiz buldu. Marka tarafından herhangi bir tazminat, maddi destek ya da iş birliği taahhüdü verilmemesi, tepkileri daha da artırdı.
Bazı yerel dernekler, bu olayın ardından coğrafi işaret (GI) korumasının uluslararası düzeyde güçlendirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor. Nitekim Kolhapuri chappal, 2019 yılında Hindistan’da GI etiketi almış olsa da bu koruma küresel düzeyde sınırlı etkiye sahip.
Bazı sivil toplum kuruluşları ve hukukçular, tazminat ve hak iadesi talepleriyle yasal süreç başlatılabileceğini belirtiyor.
