Küresel ısınmanın etkilerini takip etmek için kritik öneme sahip deniz buzu verileri, ABD Savunma Bakanlığı’nın kararıyla 31 Temmuz 2025 itibarıyla durduruluyor. Antarktika’da rekor düzeyde buzul kayıplarının yaşandığı bir dönemde alınan bu karar, bilim dünyasında endişeyle karşılandı. Uzmanlar, söz konusu verilerin “gezegenin kalp atışı” niteliğinde olduğunu vurgularken, bu iptalin gezegenin geleceğine dair uyarı sistemini zayıflatacağına dikkat çekiyor.
Takip Sistemi Çöküyor: Erken Uyarı Mekanizması Tehlikede
Deniz buzu, Güneş’ten gelen ışınları yansıtarak Dünya’nın ısınmasını yavaşlatan doğal bir kalkan görevi görüyor. Ancak son yıllarda özellikle Antarktika çevresinde ciddi kayıplar yaşanıyor. Bu verileri sağlayan ve Colorado Üniversitesi Ulusal Kar ve Buz Veri Merkezi (NSIDC) tarafından yürütülen sistem, şimdi ABD Savunma Bakanlığı’nın desteğini kaybediyor.
Verinin durdurulma kararının ardından konuşan Dr. Alex Fraser, NSIDC’nin sunduğu deniz buzu verilerinin “gezegenin kalp monitörü” olduğunu belirterek şöyle dedi:
“Bu bizim erken uyarı sistemimizdi. Şimdi bu sistemi kaybediyoruz. Elimizdeki süreklilik bozulacak.”
Trump Dönemi Kesintilerinin Etkisi Sürüyor
İklim uzmanları, ABD hükümetinin iklim verilerine yönelik kesintilerinin özellikle Trump yönetimi döneminde hız kazandığını ve bu kararın da aynı çizgide değerlendirildiğini söylüyor. NSIDC’den Dr. Walt Meier, farklı uydulardan alınan yedek verilerin mevcut olduğunu, ancak yeni sistemin eskisiyle tam uyumlu olmadığını vurguladı:
“Alternatif sensörlerle tutarlı bir uzun vadeli kayıt elde edebiliriz. Ancak bu geçiş süreci veri bütünlüğünü zayıflatabilir ve eğilim tahminlerinde belirsizlik yaratabilir.”
Deniz Buzu Kaybı, Buzdağlarını Hızla Koparıyor
Yeni yayımlanan bir araştırmaya göre, Antarktika’da deniz buzu miktarındaki azalma, kıyı şeridindeki yüzen buz sahanlıklarını zayıflatarak daha fazla buzul kopmasına neden oluyor. Buz sahanlıkları, karasal buzun denize ulaşmasını yavaşlatan doğal tampon görevi görüyor. Bu yapılar parçalandıkça, karasal buz okyanusa daha hızlı karışıyor ve bu da deniz seviyesinin tahmin edilenden daha hızlı yükselmesine yol açıyor.
AAPP (Avustralya Antarktik Programı Ortaklığı) araştırmacılarından Dr. Sue Cook, bu durumu şöyle özetliyor:
“Bu buz sahanlıkları, şişede duran bir mantar gibi. Onlar yıkıldığında, içerdeki karasal buz hızla okyanusa akar. Mevcut modeller bu riski yeterince hesaba katmıyor.”
Doğal Yaşam İçin De Felaket
Araştırma, deniz buzundaki rekor düşüşlerin yalnızca deniz seviyelerini değil, yaban hayatını da tehdit ettiğini ortaya koydu. Örneğin 2022 yılında, erken buz kırılması nedeniyle 7.000 imparator penguen yavrusu, henüz tüyleri gelişmeden yaşamını yitirdi.
Bu eğilimin devam etmesi durumunda, penguenler ve foklar gibi kutup türlerinin büyük kayıplarla karşı karşıya kalabileceği belirtiliyor.
ABD Donanması: “Program Eski, Artık Desteklemiyoruz”
ABD Donanması, söz konusu verilerin geldiği Savunma Meteoroloji Uydu Programı (DMSP) kapsamında 31 Temmuz’da veri paylaşımını durduracaklarını doğruladı. Programın 2026 yılında tamamen sona ermesi planlanıyor.
Bir yetkili, iptal kararına ilişkin şu açıklamayı yaptı:
“Program artık bilgi teknolojisi modernizasyon ihtiyaçlarımızı karşılamıyor. Sistem eski ve arızalanma riski yüksek. Bu nedenle yatırımı durduruyoruz.”
