Bilim insanları, uzun yıllardır geçerliliğini koruyan Peto paradoksunu çürüten bulgular elde etti. Sanılanın aksine, büyük hayvanların kansere yakalanma oranının küçük türlerle aynı olmadığı, vücut büyüklüğü arttıkça kanser riskinin de yükseldiği ortaya çıktı.
Kanser ve Vücut Büyüklüğü Arasındaki Bağlantı
Kanser, genetik mutasyonlar sonucu hücrelerin kontrolsüz şekilde bölünmesiyle ortaya çıkar. Daha fazla hücreye sahip büyük canlıların daha yüksek kanser riski taşıması beklenirken, önceki araştırmalar fareler ve filler gibi çok farklı boyuttaki türlerde kanser oranlarının aynı olduğunu göstermişti. Bu durum “Peto paradoksu” olarak adlandırılmıştı.
Ancak University College London’dan George Butler ve ekibi, 79 kuş, 90 memeli, 63 sürüngen ve 31 amfibi türü üzerinde yaptıkları geniş çaplı analizde bu paradigmayı yıkan sonuçlara ulaştı.
Araştırmanın bulguları:
- Kuş ve memelilerde vücut kütlesindeki her %1’lik artış, kanser oranında ortalama %0,1’lik artışa neden oluyor.
- Sürüngen ve amfibilerde vücut uzunluğundaki her %1’lik artış, kanser oranını %0,003 artırıyor.
Bu sonuçlar, büyük türlerin kansere küçük türlerden daha çok yakalandığını deneysel olarak kanıtlayan ilk bilimsel çalışma oldu.
Büyük Hayvanlar Kendilerini Kansere Karşı Nasıl Koruyor?
Araştırmacılardan Chris Venditti, elde edilen verileri şu sözlerle değerlendiriyor:
“Filler gibi büyük türlerin daha yüksek kanser oranlarıyla karşı karşıya olduğunu gösterdik. Bu, beklenen bir sonuç çünkü çok daha fazla hücreye sahipler.”
Ancak büyük türlerde kanser riskinin, boyutlarıyla doğrudan orantılı şekilde artmadığı da dikkat çekici bir bulgu. Biyolog Vera Gorbunova, bu durumu şöyle açıklıyor:
“Örneğin, bir fareyi düşünelim ve bir insanın ondan yüz kat, filin ise bin kat büyük olduğunu varsayalım. Eğer hücre sayısına göre doğrudan bir ilişki olsaydı, insanların kansere yakalanma oranının farelerden yüz kat, fillerinkinin ise bin kat fazla olması gerekirdi. Ancak durum böyle değil.”
Bu da büyük türlerin kendilerini kanserden koruyacak biyolojik mekanizmalar geliştirdiğine işaret ediyor.
Evrimsel Adaptasyon: Hızlı Büyüyen Türler Daha Dayanıklı
Araştırmacılar, evrimsel süreçte hızlı büyüyen türlerin kansere karşı daha dayanıklı hale geldiğini de tespit etti.
Çalışmanın yazarlarından Joanna Baker, şu açıklamayı yaptı:
“Türler daha fazla büyümeye ihtiyaç duyduklarında kansere karşı dikkate değer savunmalar da geliştirdiler. Filler büyüklüklerinden korkmamalı; çünkü kanseri kontrol altında tutmak için gelişmiş biyolojik araçlar geliştirdiler.”
Bu biyolojik savunma mekanizmalarının keşfi, kanseri daha iyi anlamak ve yeni tedaviler geliştirmek için önemli ipuçları sağlayabilir.
