Bilim insanları, ahtapotların cinsiyetinin nasıl belirlendiğini ortaya çıkararak milyonlarca yıllık bir gizemi aydınlattı. Araştırmalar, ahtapotlarda cinsiyetin en eski cinsiyet kromozomlarından biriyle belirlendiğini gösteriyor. Bu keşif, kafadanbacaklılar grubunun evrimsel süreçte cinsiyet belirleme mekanizmasını erken dönemde çözmüş olduğunu ortaya koydu.
Oregon Üniversitesi’nden bilim insanları, Kaliforniya iki benekli ahtapotu üzerinde yaptıkları genetik analiz sırasında, daha önce görülmemiş bir kromozom türüyle karşılaştı. Araştırmanın sonuçları, Current Biology dergisinde yayımlandı.
Cinsiyet Kromozomunun Keşfi
Bilim insanları, dişi bir ahtapotun DNA’sını dizilerken, genetik materyalin yalnızca yarısını taşıyan bir kromozom tespit etti. Bu kromozomun, erkek ahtapotlarda bulunmadığı fark edildi.
Araştırmanın yazarlarından Gabby Coffing, bu keşfi şöyle açıklıyor:
“Dizileme verilerinin yarısını taşıması, bunun yalnızca bir kopya olduğu anlamına geliyordu. Daha fazla araştırınca, bu kromozomun bir cinsiyet kromozomu olduğunu tespit ettik.”
Bu tahmini doğrulamak için daha önce incelenen kalamarlarda ve notiluslarda genetik veriler gözden geçirildi. 480 milyon yıl önce ahtapotlardan ayrılan notilus türlerinde de benzer bir kromozomun bulunması, bu cinsiyet belirleme mekanizmasının milyonlarca yıldır değişmeden kaldığını ortaya koydu.
En Eski Cinsiyet Kromozomlarından Biri
Bilim insanları, ahtapotların cinsiyetini belirleyen bu kromozomun tarihte bilinen en eski cinsiyet kromozomlarından biri olduğunu söylüyor. İnsanlarda XX-XY kromozom sistemi cinsiyeti belirlerken, bazı kuş ve kelebeklerde ZZ-ZW sistemi geçerlidir. Ancak ahtapotlarda bu sistemin nasıl çalıştığı hâlâ gizemini koruyor.
Araştırmacılar, erkek ahtapotların çift kromozom taşırken, dişi ahtapotların tek bir cinsiyet kromozomuna sahip olabileceğini düşünüyor. W kromozomu ise henüz tam olarak tanımlanmadı.
Kafadanbacaklıların Evrimsel Başarısı
Araştırmacılar, cinsiyet kromozomlarının genellikle evrimsel süreçte ciddi değişiklikler geçirdiğini ancak kafadanbacaklılar grubunun bu süreci milyonlarca yıl önce dengelediğini vurguluyor. Bu grup, cinsiyet belirleme sistemlerini çok uzun süre boyunca istikrarlı bir şekilde korumayı başarmış görünüyor.
Oregon Üniversitesi’nden Coffing, kafadanbacaklıların eşsiz doğasını şöyle açıklıyor:
“Kafadanbacaklılar gerçekten büyüleyici canlılar. Sinirbilimden genetiğe kadar pek çok alanda onlardan öğrenilecek şeyler var. Bu keşif, onların ne kadar özel olduklarını bir kez daha kanıtlıyor.”
