Türkiye’de gümrüksüz online alışverişlerde uygulanan 30 euro sınırının tamamen kaldırılacağı iddiaları gündeme oturdu. Eğer bu düzenleme hayata geçerse, internet üzerinden yapılan her alışveriş, ürünün türüne göre gümrük vergisi, yüzde 20 KDV ve gerekiyorsa ÖTV ile birlikte ek masraflara tabi olacak.
Avrupa Birliği Örneği: 150 Euro Muafiyet Gündemde
Avrupa Birliği, 150 euroya kadar olan alışverişlerde uygulanan muafiyetin 2028’e kadar kaldırılmasını tartışıyor. Benzer bir uygulamanın Türkiye’de de 30 euro sınırının sıfırlanması şeklinde planlandığı öne sürülüyor. Hükümete yakın kaynaklar, Ticaret Bakanlığı ile birlikte bu konuda hazırlık yapıldığını ifade ederken, bu adımın özellikle Çin merkezli Temu ve Shein gibi platformların agresif büyümesini yavaşlatmayı hedeflediğini dile getiriyor.
Çinli Platformlar Pazarın Dengesini Değiştiriyor
Türkiye’de yalnızca Temu’nun kullanıcı sayısı bir yıl içinde 7 milyondan 29 milyona yükseldi. Bu rakam, Amazon Türkiye’yi geride bırakırken, Hepsiburada gibi yerli devlerle neredeyse yarı yarıya bir farkı kapatmış durumda. Temu ve Shein’in hızlı yükselişi, yerli e-ticaret şirketlerini ve birçok sektörü (elektronikten tekstile, ayakkabıdan züccaciyeye) ciddi şekilde zorluyor.
Bankalararası Kart Merkezi verilerine göre, 2025’in ilk 6 ayında e-ithalat yüzde 65 artarak 155 milyar TL’ye ulaştı. Buna karşın, yabancı kartlarla Türkiye’den yapılan online harcamaların artış oranı sadece yüzde 7,4’te kaldı. Bu dengesizlik, dış ticaretteki baskıyı daha da artırıyor.
Temu Neden Bu Kadar Ucuz?
Temu’nun düşük fiyatlarla ürün satabilmesinin arkasında birkaç önemli faktör bulunuyor:
- Üretim ağı doğrudan platforma bağlı: Aracıların devre dışı bırakılmasıyla ürünler doğrudan üreticiden tüketiciye ulaşıyor.
- Çin devleti sübvansiyonları: Lojistik maliyetler düşük, kargo ücretleri ise çoğu zaman ücretsiz hale geliyor.
- Ölçek ekonomisi: Milyonlarca üreticiyle kurulan ilişkiler sayesinde bazı ürünler zararına bile satılabiliyor.
- Vergi muafiyetleri: Türkiye’de 30 euro altı siparişlerde gümrük vergisi alınmıyor, bu da fiyat avantajı sağlıyor.
Bu faktörler birleştiğinde Temu, küresel pazarlarda agresif fiyatlarla büyümeyi sürdürüyor.
Yeni Düzenleme Tüketiciyi Nasıl Etkileyecek?
Eğer 30 euro sınırı kaldırılırsa, tüketiciler için alışveriş süreci oldukça karmaşık hale gelecek:
- Ürün türüne göre değişen gümrük vergileri uygulanacak.
- Her siparişe %20 KDV eklenecek.
- Elektronik, tekstil gibi bazı ürünlerde ayrıca ÖTV devreye girecek.
- Gümrük sunum ücreti ve damga vergisi gibi ek masraflar da doğacak.
Bu durum, tüketiciler için yalnızca maliyetlerin artması değil, aynı zamanda teslimat sürecinin uzaması anlamına da geliyor.
Ticaret Bakanlığı’ndan Yalanlama
Söz konusu iddiaların kamuoyunda geniş yankı bulmasının ardından, Ticaret Bakanlığı kaynakları CNBC-e’ye konuştu. Açıklamada şu ifadeler kullanıldı:
“Bakanlığımızın limitlerin düşürülmesi ya da sıfırlanmasına yönelik herhangi bir çalışması yok. Bu yönde atılmış resmi bir adım da bulunmuyor.”
Buna rağmen sektör temsilcileri, konunun Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği’nin gündeminde olduğunu ve Çin kaynaklı platformların satışlarının aylık 300 milyon doları geçtiğini belirterek düzenlemenin kaçınılmaz hale geleceğini savunuyor.
Küresel Trend: Vergisiz Dönem Bitiyor
AB’de yalnızca 2024 yılında 150 euro altı paket giriş sayısı 4,6 milyar dolara ulaştı. Bu paketlerin yüzde 91’i Çin’den geldi. Bu nedenle yalnızca Türkiye değil, birçok ülke vergisiz alışveriş sınırını kaldırmaya hazırlanıyor.
Türkiye için de benzer bir yol haritasının önümüzdeki dönemde hayata geçirilmesi olası görünüyor. Böylece, gümrüksüz alışveriş dönemi kapanacak ve her ürün “normal ithalat rejimi” kapsamına alınacak.
Tüketiciler Ne Yapmalı?
Uzmanlar, sınır kaldırıldığı takdirde tüketicilerin alışveriş alışkanlıklarını gözden geçirmesi gerektiğini belirtiyor. Ucuz görünen bir ürün, gümrük vergisi, KDV ve diğer masraflar eklendiğinde çok daha pahalıya mal olabilir. Ayrıca kargo süresinin uzaması ve ek belgelerle uğraşılması ihtimali de gündemde.
